คำถามเกี่ยวกับยา
โดย วันทนีย์ โลหะประกิตกุล
เรื่อง : โกลิมิวแมบ (Golimumab)
ยาโกลิมิวแมบ (Golimumab หรือ CNTO 148) เป็นยาประเภทยากดภูมิคุ้มกัน (Immunosuppressants) ในกลุ่มที่เรียกว่า TNF inhibitor (Tumor necrosis factor inhibitor ใช้เพื่อรักษาอาการกลุ่มโรคภูมิคุ้มกันเล่นงานตนเอง เช่น โรคข้อรูมาตอยด์, โรคสะเก็ดเงินระยะมีข้ออักเสบ (Psoriatic arthritis), Ankylosing spondylitis, Ulcerative colitis
ยาโกลิมิวแมบอาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยาต่อระบบอวัยวะต่างๆ ของร่างกาย ดังนี้ เช่น
- ผลต่อการเกิดโรคมะเร็ง: เช่น เกิดมะเร็งผิวหนัง Lymphoma (มะเร็งต่อมน้ำเหลือง), Leukemia (มะเร็งเม็ดเลือดขาว), Melanoma (มะเร็งผิวหนังเมลาโนมา)
- ผลต่อระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของร่างกาย: เช่น เกิดการติดเชื้อ แบคทีเรีย หรือ ติดเชื้อไวรัส เช่น ไข้หวัดใหญ่ ติดเชื้อเริม ติดเชื้อรา ติดเชื้อในกระแสเลือด
- ผลต่อระบบทางเดินหายใจ: เช่น โรคติดเชื้อที่ระบบทางเดินหายใจส่วนบน หลอดลมอักเสบ ไซนัสอักเสบ
- ผลต่อระบบประสาท: เช่น ปวดศีรษะ วิงเวียน ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน การทรงตัวผิดปกติ
- ต่อระบบทางเดินอาหาร: เช่น ท้องผูก เบื่ออาหาร ปวดท้อง คลื่นไส้ กรดไหลย้อน กระเพาะอาหารอักเสบ
- ผลต่อหัวใจ: เช่น ความดันโลหิตสูง หัวใจล้มเหลว หัวใจเต้นผิดจังหวะ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ใบหน้าแดง เจ็บหน้าอก
- ผลต่อผิวหนัง: เช่น มีผื่นคัน ผมร่วง ผื่นผิวหนังอักเสบ
- ผลต่อตับ: เช่น เอนไซม์การทำงานของตับในเลือดสูงขึ้น ตับทำงานผิดปกติ เกิดการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี
- ผลต่อระบบเลือด: เช่น โลหิตจาง เกิดภาวะ Leucopenia (เม็ดเลือดขาวต่ำ), Thrombocytopenia (เกล็ดเลือดต่ำ), Pancytopenia (เม็ดเลือดทุกชนิดต่ำ)
- ผลต่อระบบกล้ามเนื้อและกระดูก: เช่น ติดเชื้อแบคทีเรียในข้อกระดูก (ข้ออักเสบติดเชื้อ) กระดูกหักง่าย
- ผลต่อไต: เช่น ไตทำงานผิดปกติ
- ผลต่อระบบการเผาผลาญพลังงานของร่างกาย: เช่น มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูง และมีไขมันในเลือดสูง
- ผลต่อตา: เช่น ตาพร่า เยื่อตาอักเสบ
- ผลต่อสภาวะทางจิตใจ: เช่น ซึมเศร้า นอนไม่หลับ
- ผลต่อระบบต่อมไร้ท่อ: เช่น ไทรอยด์ฮอร์โมนต่ำ หรือ ต่อมไทรอยด์เป็นพิษ มีภาวะคอพอก
- ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยที่อยู่ในภาวะติดเชื้อระดับรุนแรง เช่น การติดเชื้อรา เชื้อไวรัส แบคทีเรีย รวมถึง วัณโรค เพราะยาโกลิมิวแมบเป็นยาประเภทกดภูมิคุ้มกันของร่างกาย จึงสามารถส่งผลทำให้อาการติดเชื้อดังกล่าวรุนแรงมากขึ้น
- การใช้ยานี้กับสตรีมีครรภ์/ตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุต้องอยู่ภายใต้คำสั่งแพทย์เท่านั้น
- แจ้ง แพทย์ พยาบาล เภสัชกร ทุกครั้งที่เข้ารับการรักษาว่า ตนเองมีการเจ็บป่วยติดเชื้อ หรือเพิ่งได้รับการฉีดวัคซีน รวมถึงมีการใช้ยาอื่นใดอยู่ก่อนบ้าง
- ระหว่างที่ใช้ยานี้ ควรมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อ การตรวจร่างกาย การตรวจภาวะแทรกซ้อนต่างๆ จากยานี้ ตามแพทย์นัดทุกครั้ง
- ห้ามใช้กับผู้ที่ใช้ยากดภูมิคุ้มกันตัวอื่นๆ เช่น Abatacept, Adalimumab, Anakinra, Canakinumab, Certolizumab, Etanercept, Rilonacept, Rituximab, Tocilizumab, Tofacitinib
- การใช้ยาโกลิมิวแมบร่วมกับยา Methyprednisolone , Hydrocortisone Zidovudine อาจทำให้มีการติดเชื้อชนิดต่างๆ ในระดับรุนแรงตามมา
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาโกลิมิวแมบร่วมกับวัคซีนบีซีจี (BCG) เพราะมีความเสี่ยงที่จะ ทำให้ผู้ป่วยเกิดการติดเชื้อวัณโรคจากการใช้วัคซีนบีซีจี และการกระตุ้นภูมิคุ้มกันด้วยวัคซีนนี้ต่อวัณโรคยังจะไม่ได้ผล
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาโกลิมิวแมบร่วมกับยา Clozapine เพราะยา Clozapine สามารถทำให้ปริมาณเม็ดเลือดขาวในร่างกายต่ำลงและรวมถึงเกิดการกดไขกระดูก
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาโกลิมิวแมบร่วมกับยา Leflunomide เพราะอาจทำให้ผู้ป่วยได้รับผลข้างเคียงจากยาโกลิมิวแมบเพิ่มมากขึ้น และส่งผลต่อการกดไขกระดูกตามมา